Tìm lại giá trị riêng sau những năm dành hết cho gia đình

Một buổi chiều ở Campuchia, tôi đứng trong bếp khuấy nồi canh, ngoài phòng khách hai đứa con gái cãi nhau chí chóe. Điện thoại reo. Tin nhắn của chồng: "Tối nay anh về trễ, em với con ăn trước nhé." Tôi nhắn lại "Dạ", đặt điện thoại xuống. Rồi trong một giây rất ngắn, tôi đứng đó tự hỏi: ngoài làm vợ và làm mẹ ra, tôi còn là ai nữa không?

Câu hỏi nghe nhẹ hều mà nó ám tôi mấy ngày liền. Chị có bao giờ vậy chưa? Cái cảm giác mình đã trao đi gần hết — thời gian, sức lực, những năm tháng đẹp nhất — rồi một hôm soi gương, ngờ ngợ không nhận ra người trong đó.

Bài này tôi viết cho những chị đang đứng ngay khúc quanh ấy. Khúc mà chị muốn tìm lại chính mình sau bao năm dồn hết cho chồng con, mà chưa biết bắt đầu từ đâu.

Khi cái tên của mình chỉ còn là "mẹ Na", "vợ anh..."

Tôi nhớ những năm ở nhà nuôi hai con. Cả ngày xoay quanh giờ ăn, giờ ngủ, giờ học của con. Ra ngoài, người ta gọi tôi là "mẹ của bé này", "vợ của anh kia". Lâu dần, chính tôi cũng quên mất cái tên Thanh Diễm gắn với một con người có sở thích riêng, có suy nghĩ riêng, có những thứ mình từng mê.

Tôi không trách ai. Đó là lựa chọn của tôi — tôi chọn lùi lại phía sau để chồng yên tâm dồn sức cho sự nghiệp. Tôi vẫn tin đó là một sự phân công hợp lý, không phải đầu hàng. (Cái bức tranh tổng thể này tôi đã kể kỹ trong bài viết riêng, chị nào quan tâm đọc thêm.)

Nhưng phân công là một chuyện. Đánh mất mình lại là chuyện khác hẳn.

Có một ranh giới mỏng lắm, giữa "tôi tạm gác việc của mình" và "tôi chẳng còn việc gì của riêng mình nữa". Nhiều chị bước qua ranh giới đó mà không hay. Tôi cũng từng suýt bước qua.

Vì sao mình dễ đánh mất bản thân đến vậy?

Vì việc nhà, việc con không có điểm dừng. Xong cái này lại tới cái kia, cả ngày không hết. Nó nuốt trọn thời gian của mình một cách rất êm, êm đến mức mình không kịp nhận ra: đã lâu lắm rồi mình chưa làm gì cho riêng bản thân.

Và vì mình thương. Thương chồng, thương con, nên cái gì của mình cũng để sau. Để sau, để sau... rồi quên luôn.

Tìm lại chính mình không phải là đập đi xây lại

Tôi muốn nói rõ chỗ này, vì tôi sợ chị hiểu nhầm. Tìm lại chính mình không phải là bỏ bê gia đình. Càng không phải đi tìm một sự nghiệp hoành tráng để chứng minh điều gì với ai.

Với tôi, nó đơn giản hơn nhiều. Nó bắt đầu từ một việc rất nhỏ mà mình thích.

Hồi đó, giữa những ngày quay cuồng với con, tôi bắt đầu tự học. Học kinh doanh, học kế toán, học marketing — toàn những thứ chẳng ai bắt tôi học. Tôi học vì tò mò, vì thấy mình còn muốn lớn lên. Mỗi tối con ngủ rồi, tôi lại mở sách, mở bài giảng ra đọc một chút. Có hôm mệt quá, đọc được vài dòng đã gục xuống. Nhưng cái cảm giác "hôm nay mình học thêm được cái gì đó" — nó nuôi tôi.

Lúc ấy tôi chưa biết những thứ mình học sẽ dùng vào đâu. Tôi chỉ biết là khi đang học, tôi thấy mình vẫn là một con người đang lớn lên, chứ không phải một cái máy lo cơm nước.

Mãi sau này nhìn lại, tôi mới thấm: cái khoảng "lùi" đó không phải thời gian chết. Nó là khoảng lấy đà. Vì tôi vẫn âm thầm nuôi giá trị riêng của mình. (Nếu chị đang phân vân chuyện học hành khi tay bận bịu con cái, tôi có kể riêng trong bài tự học khi đã có gia đình.)

Bắt đầu từ một việc nhỏ mình thích

Chị đừng đặt mục tiêu to quá. To quá là nản, là bỏ cuộc giữa chừng.

Cứ bắt đầu từ một việc nhỏ. Một việc mà làm xong, chị thấy vui, thấy mình ra mình. Có chị thích nấu ăn, thích cắm hoa, thích viết lách, thích trồng cây. Có chị thích học một thứ tiếng mới, học may vá, học một kỹ năng nào đó.

Không quan trọng việc ấy "có ra tiền" hay không. Quan trọng là nó nhắc chị: à, mình vẫn còn những điều mình yêu thích, ngoài vai vợ và vai mẹ.

Một việc nhỏ thôi. Mỗi ngày một chút. Rồi chị sẽ thấy mình dần đầy lại.

Hạnh phúc thật đến khi mình tạo được giá trị cho người khác

Đây là phần tôi tâm đắc nhất, vì nó là trải nghiệm rất thật của tôi hai năm gần đây.

Khi con lớn hơn một chút, tôi quay lại đi làm. Tôi nhận quản lý mảng cho thuê văn phòng và tài sản bất động sản, điều hành một đội ngũ nhỏ. Nói thật với chị, lương không cao. Nếu cứ ngồi tính thiệt hơn theo kiểu tiền bạc, chắc nhiều người sẽ bảo không đáng.

Nhưng tôi hạnh phúc. Thật sự hạnh phúc.

Vì lần đầu sau bao năm, tôi thấy mình tạo ra được giá trị cho người khác — không chỉ cho chồng con trong nhà, mà cho cả những người trong đội của tôi, cho cái công việc mình gánh vác. Khi tôi gỡ được một việc khó, khi đội của tôi chạy trơn tru, khi có người tin tưởng giao việc cho tôi — cái cảm giác ấy nuôi tinh thần tôi theo cách mà tiền không mua được.

Tôi nghiệm ra một điều: con người ta hạnh phúc nhất không phải lúc nhận, mà lúc cho đi được cái gì đó có ích. Khi mình thấy sự có mặt của mình tạo nên khác biệt cho ai đó.

Giá trị riêng không nằm ở chức danh

Tôi không nói chị phải đi làm mới tìm lại được mình. Không phải vậy đâu.

Giá trị riêng của chị có thể nằm ở chỗ chị là người mà bạn bè tin tưởng tìm tới lúc khó khăn. Có thể nằm ở bữa cơm chị nấu khiến cả nhà ấm lòng. Có thể nằm ở một nhóm chị em mà chị âm thầm đỡ đần, một việc thiện chị lặng lẽ làm.

Cái cốt lõi là: chị tạo ra một giá trị nào đó, bằng chính con người chị, vượt ra ngoài bốn bức tường nhà mình. Và chị thấy vui vì điều đó.

Đó là lúc chị biết mình đã tìm lại chính mình.

Một chút từ chuyện nhân quả tôi hay ngẫm

Tôi thực hành Phật pháp, nên hay nhìn mọi chuyện về cái gốc rễ của nó.

Có một điều tôi quan sát được, và nó làm tôi nghĩ nhiều. Người phụ nữ đánh mất chính mình quá lâu, trong lòng dễ sinh ra một nỗi tủi thân âm ỉ. "Tôi hi sinh hết cho gia đình mà có ai thấy đâu." Nỗi tủi thân đó, để lâu, nó hóa thành trách móc, thành so đo từng chút. Và cái không khí trong nhà cũng nặng theo.

Ngược lại, khi người phụ nữ giữ được giá trị riêng, nuôi được niềm vui của chính mình, thì lạ lắm — chị bao dung hơn với chồng con. Vì chị không còn dồn hết kỳ vọng vào họ để được công nhận nữa. Chị tự công nhận được mình rồi.

Mình gieo gì, mình gặt nấy. Mình gieo sự đủ đầy bên trong, mình gặt được một mái nhà nhẹ nhõm hơn.

Cho nên, tìm lại chính mình không hề ích kỷ. Nó là cách mình tử tế với cả gia đình. Tôi có viết hẳn một bài về chuyện chăm sóc bản thân không phải ích kỷ, vì tôi biết nhiều chị em vẫn còn áy náy mỗi lần dành chút gì cho riêng mình.

Vài lời cuối, từ một người chị đi trước

Tôi không phải người đã làm được trọn vẹn mọi thứ. Có những ngày tôi vẫn cuốn theo việc nhà mà quên mất bản thân. Có những lúc tôi vẫn tủi thân, vẫn so đo. Tôi không hoàn hảo, và tôi không giấu chuyện đó.

Nhưng tôi học được cách quay về với mình mỗi khi đi lạc. Bắt đầu lại từ một việc nhỏ mình thích. Nhắc mình rằng ngoài vai vợ và vai mẹ, tôi vẫn là Thanh Diễm — một con người còn muốn lớn lên, còn muốn tạo giá trị.

Chị cũng vậy. Chị không cần phải chọn giữa gia đình và bản thân. Chị có thể giữ cả hai, nếu chị chịu quay về với mình từng chút một, mỗi ngày. Chậm mà chắc.

Hôm nay, chị thử bắt đầu từ một việc nhỏ chị thích xem sao. Một việc thôi.

---

Nếu những dòng này chạm tới chị, tôi mời chị đăng ký nhận bài + tải bộ 7 câu nói Mềm Để Thắng — hoàn toàn miễn phí. Để thỉnh thoảng, mình lại ngồi xuống tâm sự với nhau như hôm nay.

Đây là chia sẻ từ trải nghiệm cá nhân, mỗi người mỗi hoàn cảnh, không phải lời khuyên chuyên môn.