Chăm sóc bản thân không phải là ích kỷ

Có một dạo, tôi soi gương mà thấy lạ. Tóc buộc vội. Cái áo mặc ở nhà sờn vai, giặt tới bạc màu mà vẫn chưa thay. Hai đứa con gái còn nhỏ, tôi xoay từ sáng tới khuya, bữa cơm cũng đứng mà ăn cho nhanh. Hôm đó con gái lớn níu tay tôi, hỏi một câu rất ngây thơ: "Mẹ ơi, sao mẹ không giống mấy cô trong tivi?"

Tôi cười cho qua. Nhưng tối đó nằm xuống, tôi nghĩ mãi.

Không phải tôi muốn đẹp như ai trên tivi đâu. Mà tôi giật mình: đã bao lâu rồi tôi không làm cho mình lấy một việc tử tế? Một ly nước uống chậm. Một đêm ngủ cho đủ. Một vòng đi bộ cho giãn gân cốt. Tôi cứ cho đi liên tục — cho chồng, cho con, cho cái nhà — mà cái bình bên trong cạn lúc nào không hay.

Chuyện chăm sóc bản thân, hồi đó với tôi, xa lắm.

Tôi từng nghĩ chăm sóc bản thân là xa xỉ

Hồi mấy mẹ con mới sang Campuchia sum họp với ba tụi nhỏ, tôi chọn lùi lại phía sau để chồng yên tâm lo sự nghiệp. Tôi ở nhà nuôi con. Và trong đầu tôi lúc đó, chăm chút cho mình là thứ dành cho người rảnh rang, người có tiền, người không vướng con mọn.

Tôi nghĩ: mình ở nhà, chăm chút làm gì cho cam. Đẹp cho ai xem? Khỏe để làm gì khi cả ngày chỉ quẩn quanh trong bốn bức tường với hai đứa nhỏ?

Cái suy nghĩ đó, giờ nhìn lại, tôi thương mình của ngày xưa.

Bởi khi tôi bỏ bê mình, tôi đâu có thành người mẹ tốt hơn, người vợ tốt hơn. Ngược lại là khác. Tôi dễ cáu. Con làm rớt ly nước thôi mà tôi gắt um lên. Chồng đi làm về mệt, lỡ nói một câu vô tình, tôi cũng để bụng cả buổi. Người đã kiệt sức thì lấy đâu ra dịu dàng mà cho đi.

Cái bình rỗng thì rót cho ai được

Tôi hay nói với chị em một câu, mà thật ra là tự nhắc mình trước: cái bình rỗng thì rót cho ai được.

Mình cứ tưởng hi sinh hết cho gia đình mới là thương gia đình. Nhưng một người mẹ kiệt sức, một người vợ héo hon, thì mang lại được gì cho cái tổ ấm đó? Tôi để ý kỹ lắm: những ngày tôi ngủ đủ giấc, ăn uống đàng hoàng, lòng tôi nhẹ hẳn. Con quấy tôi cũng kiên nhẫn hơn. Chồng buông câu khó nghe, tôi cũng đủ tỉnh để không phản ứng theo cơn nóng.

Học Phật pháp, tôi càng thấm cái chuyện nhân – quả này, rõ ràng ngay trong đời sống. Cái nhân tôi gieo cho chính mình — nghỉ ngơi, bình an, tử tế với cái thân — nó ra cái quả là tôi đối với người nhà cũng nhẹ nhàng hơn. Gieo sự cạn kiệt thì gặt về sự cáu gắt. Vậy thôi.

Khi con lớn hơn, tôi mới dám quay về với mình

Thành thật mà nói, hồi con còn quá nhỏ, tôi gần như không có khoảng nào cho riêng mình thật. Đó là sự thật, tôi không vẽ vời. Có những giai đoạn làm mẹ, mình bị cuốn đi, chẳng cách nào khác được.

Nhưng khi hai đứa lớn hơn một chút, tự xúc ăn được, tự chơi được, tôi bắt đầu có lại những khoảng trống nho nhỏ trong ngày. Và tôi quyết: lần này, tôi sẽ không lấp đầy hết mấy khoảng trống đó bằng việc nhà nữa.

Tôi giữ lại một phần cho mình.

Bắt đầu từ những việc rất nhỏ

Tôi không có ngân sách lớn, cũng chẳng dư dả thời gian. Nên tôi bắt đầu từ thứ nhỏ xíu, gần như không tốn gì.

Tôi tập đi bộ. Ban đầu chỉ là tranh thủ lúc con ngủ trưa, đi vài vòng cho người đỡ ì. Tôi tập ngủ sớm hơn, bỏ bớt cái tật thức khuya cuộn mình trong điện thoại. Tôi để ý ăn lại cho tử tế, bớt qua loa. Tôi mua một hai món chăm da rẻ tiền, dùng đều mỗi tối như một nghi thức nhỏ chỉ-dành-cho-tôi.

Nghe tầm thường lắm. Nhưng chính mấy việc nhỏ đó kéo tôi về lại với chính mình.

Tôi viết kỹ hơn về chuyện sức khỏe và nhan sắc cho phụ nữ bận rộn ở bài sức khỏe & nhan sắc tuổi 30–40, chị nào đang loay hoay không biết bắt đầu từ đâu thì ghé đọc.

Chăm cái thân, mà thật ra là chăm cái tâm

Điều bất ngờ là, khi tôi bắt đầu chăm cái thân, cái tâm tôi cũng đổi theo.

Buổi sáng đi bộ, tôi có khoảng lặng để thở, để nhìn lại mình. Đó không chỉ là vận động. Đó là lúc tôi gỡ bớt cái tôi, gỡ bớt mấy chuyện vụn vặt mình cứ ôm khư khư trong lòng. Tôi về nhà với một tâm thế khác. Bình hơn.

Tôi nhận ra chăm sóc bản thân chưa bao giờ chỉ là chuyện bên ngoài. Nó không phải tô son cho đẹp để ra đường. Nó là cách mình nói với chính mình một câu: tôi cũng đáng được quan tâm, chứ không phải chỉ có chồng con mới đáng.

Khi tôi tin được điều đó, tôi làm vợ làm mẹ nhẹ nhõm hẳn. Tôi không còn cho đi trong tâm thế của một người hi sinh đầy ấm ức, âm thầm chờ được ghi công. Tôi cho đi vì lòng mình đầy. Khác nhau lắm, chị à.

Sợ "ích kỷ" — nỗi sợ tôi hiểu lắm

Tôi biết nhiều chị em ngại. Dành cho mình một chút là thấy có lỗi. Đi cắt cái tóc cũng áy náy, mua cho mình cái áo mới cũng đắn đo lên đắn đo xuống — trong khi mua cho con thì chẳng tiếc tay bao giờ.

Tôi từng y hệt vậy. Nên tôi không lên lớp ai cả.

Nhưng tôi muốn rủ chị nghĩ lại hai chữ "ích kỷ". Ích kỷ là chỉ biết mình, mặc kệ người khác. Còn việc chị giữ cho mình khỏe mạnh, tỉnh táo, vui vẻ — để rồi quay lại lo cho gia đình tốt hơn — cái đó đâu phải ích kỷ. Đó là khôn ngoan. Đó là biết giữ nguồn nước cho cái giếng nhà mình không cạn.

Người phụ nữ tự đổ đầy được mình là người có chỗ dựa bên trong. Mà có chỗ dựa bên trong rồi thì mới mềm được một cách thật. Cái mềm đó không phải nhịn nhục, không phải cắn răng chịu đựng. Nó là cái mềm của người đủ đầy, đủ vững. Đây cũng chính là điều tôi muốn nói trong lộ trình tổng thể về chuyện vừa giữ tổ ấm vừa giữ được chính mình.

Đổ đầy mình, rồi mới đi tiếp được

Có một điều tôi học được sau những năm lùi lại chăm con: cái khoảng lùi đó không phải thời gian chết. Tôi vẫn tự học, vẫn nuôi giá trị riêng của mình trong lặng lẽ. Và chăm sóc bản thân chính là một phần của việc nuôi cái giá trị đó.

Bởi một ngày nào đó, khi con cứng cáp, khi mình muốn quay lại đi làm, tạo ra cái gì đó — như tôi bây giờ đang quản lý một đội ngũ nhỏ, lương không cao nhưng lòng thấy vui vì được làm ra điều gì đó của mình — thì mình cần một cơ thể khỏe, một tinh thần vững. Cái vốn liếng ấy, mình phải tích từ những ngày tưởng như nhỏ nhặt này.

Tôi có viết riêng về hành trình tìm lại giá trị riêng sau những năm hi sinh, nếu chị đang thấy mình mờ nhạt đi thì đọc thử xem.

Còn bây giờ, nếu chị đang đọc những dòng này trong một ngày mệt nhoài, tóc buộc vội, áo sờn vai — tôi chỉ muốn nói nhỏ với chị một câu: chị cũng quan trọng. Chị không cần phải cạn kiệt mới chứng minh được mình thương gia đình.

Bắt đầu từ một việc nhỏ thôi cũng được. Tối nay ngủ sớm hơn một chút. Mai dậy uống ly nước ấm, đi bộ vài vòng cho người nhẹ. Đổ đầy mình từ từ. Chậm mà chắc.

Tôi không hứa với chị rằng chăm sóc bản thân rồi mọi chuyện trong nhà sẽ tự khắc êm đẹp. Đời không đơn giản vậy. Nhưng tôi tin chắc một điều: chị mà đầy thì chị mới cho đi bền được. Còn chị mà cạn, thì có gắng mấy cũng tới lúc đuối.

---

Nếu những dòng này chạm tới chị, tôi mời chị đăng ký nhận bài + tải bộ 7 câu nói Mềm Để Thắng — để thỉnh thoảng mình lại ngồi tâm sự với nhau qua từng bài viết mới, và chị có thêm vài câu nói nhỏ giắt lưng cho những lúc cần mềm mà vẫn giữ được mình.

Đây là chia sẻ từ trải nghiệm cá nhân của tôi, mỗi người mỗi hoàn cảnh, không phải lời khuyên chuyên môn.