Nuôi con gái hạnh phúc: dạy con thành người phụ nữ vững vàng

Một buổi tối ở Campuchia, con gái lớn của tôi hỏi một câu mà tới giờ tôi vẫn nhớ: "Mẹ ơi, sao mẹ đi làm mà lương ít hơn ba, mẹ có buồn không?"

Tôi khựng lại mấy giây. Con bé mới mười mấy tuổi, mà câu hỏi chạm đúng chỗ tôi từng loay hoay. Định trả lời cho qua, kiểu "lớn lên con sẽ hiểu". Nhưng tôi không làm vậy. Tôi nói thật: "Không, mẹ không buồn. Vì mẹ chọn. Mẹ chọn lùi lại một quãng để lo cho hai chị em con, để ba yên tâm làm việc. Lương ít hơn không có nghĩa là mẹ kém hơn."

Con bé gật gù rồi chạy đi chơi tiếp. Còn tôi ngồi lại, nghĩ mãi. Hóa ra chuyện nuôi dạy con gái không nằm ở mấy bài giảng tôi soạn sẵn trong đầu. Nó nằm ngay ở cái cách tôi sống, cái cách tôi trả lời con trong những phút rất đời như thế.

Tôi muốn con vững, không muốn con "ngoan" theo kiểu cũ

Thế hệ mẹ tôi, "con gái ngoan" thường có nghĩa là biết nghe lời, biết nhịn, biết chịu. Tôi lớn lên trong cái khuôn đó. Phải đến khi làm mẹ của hai đứa con gái, tôi mới dám nói thẳng với lòng mình: tôi không muốn con tôi "ngoan" theo nghĩa ấy.

Tôi muốn con vững vàng. Mà vững vàng thì khác ngoan.

Vững là con biết mình muốn gì, dám nói không khi cần, không sợ làm phật lòng người khác chỉ để được khen là dễ thương. Vững là khi con vấp, con đứng dậy được, không gục xuống chờ người tới đỡ. Tôi để ý nhiều chị em mình — trong đó có cả tôi ngày trước — lớn lên rất giỏi chiều lòng người, nhưng lại quên mất cách lắng nghe chính mình. Đến lúc hôn nhân hay công việc có chuyện, mới hoang mang vì chưa từng tập đứng một mình.

Tôi không muốn con tôi như vậy. Tôi muốn con biết tự trọng trước, rồi mới tới biết thương người.

Vững không phải là cứng

Nhưng tôi cũng sợ một thái cực khác. Sợ con hiểu nhầm "vững vàng" là phải mạnh, phải cứng, phải hơn thua cho bằng được.

Tôi từng quan sát — và đây là điều tôi viết kỹ hơn trong bài về triết lý mềm để thắng — rằng người phụ nữ quá mạnh mẽ nhiều khi vô tình khinh người bên cạnh mình lúc nào không hay. Cứng quá thì dễ gãy, mà cũng dễ làm tổn thương người thương mình.

Nên cái tôi mong con học được là sự mềm. Mềm không phải yếu. Mềm là biết lùi đúng lúc mà trong lòng vẫn vững. Là biết nhường mà không thấy mình thua. Cái đó khó hơn cứng nhiều. Và thật lòng, tôi vẫn đang học mỗi ngày, học cùng lúc với chuyện dạy con.

Dạy bằng cách mình sống, chứ không phải bằng cách mình giảng

Có một điều tôi tin chắc sau mấy năm làm mẹ ở xứ người: con không nghe mình nói, con nhìn mình sống.

Tôi có thể ngồi giảng cho con cả buổi về lòng tự trọng. Nhưng nếu con thấy mẹ nó nhịn nhục một cách bạc nhược, hay thấy mẹ nó hơn thua với chồng từng câu một, thì bài giảng kia bay đi hết. Con học cái nó thấy, không học cái nó nghe.

Cho nên mấy năm ở nhà chăm hai con, tôi cố không biến mình thành cái bóng. Tôi lùi lại phía sau để chồng yên tâm dồn sức cho sự nghiệp — đó là một sự phân công trong nhà, không phải tôi đầu hàng. Và tôi muốn con thấy rõ sự khác nhau đó. Mẹ ở nhà, nhưng mẹ vẫn tự học kinh doanh, kế toán, marketing. Mẹ vẫn có giá trị riêng, vẫn đang lớn lên bên trong, dù bề ngoài chỉ là "ở nhà nuôi con".

Cho con thấy mẹ cũng có đời sống riêng

Tôi sợ nhất là dạy con theo kiểu "mẹ hi sinh tất cả vì các con". Nghe thì thương, nhưng tôi nghĩ nó đặt lên vai con một món nợ mà con đâu có xin.

Tôi từng viết về chuyện làm mẹ mà không đánh mất chính mình, và càng nuôi con tôi càng thấm: giữ được một chút đời sống riêng không phải ích kỷ. Đó là cách tôi cho con xem một người phụ nữ trọn vẹn trông như thế nào.

Khi con lớn hơn một chút, tôi bắt đầu chăm sóc lại sức khỏe, ngoại hình của mình. Tôi quay lại đi làm, quản lý một đội ngũ, lương không cao nhưng tôi vui vì được tạo ra giá trị. Tôi để con thấy mẹ có niềm vui ngoài bốn bức tường, ngoài hai chị em nó. Để sau này con không nghĩ rằng làm mẹ là phải xóa mình đi.

Những điều tôi cố gắng gieo cho con

Tôi không có giáo trình nào hết. Chỉ có vài điều tôi để tâm, ngày qua ngày.

Con có quyền nói "con không thích"

Hồi nhỏ tôi ít khi dám nói câu đó. Nên với con, tôi tập cho con biết: cảm xúc của con là thật, con được phép có ý kiến riêng. Tất nhiên trong khuôn phép, có lễ phép. Nhưng tôi không muốn con tập thói quen nuốt hết vào trong rồi cười cho qua.

Một đứa con gái biết nói "con không thích cái này" từ nhỏ, lớn lên sẽ đỡ rơi vào cảnh cam chịu trong những mối quan hệ không xứng đáng. Tôi tin vậy.

Vấp ngã là chuyện thường

Tôi không đỡ con mọi lúc. Có những lần con làm sai, con buồn, tôi ngồi bên cạnh chứ không nhảy vào dọn sạch giúp. Vì tôi biết, cái cảm giác "mình tự đứng dậy được" quý hơn nhiều so với việc lúc nào cũng có mẹ chống đỡ.

Tôi học điều này từ Phật pháp, từ tư duy nhân — quả mà tôi thực hành để gỡ rối nội tâm cho chính mình. Gì cũng có gốc rễ của nó. Gieo gì gặt nấy. Để con tự nếm một chút hậu quả nhỏ, trong vòng tay an toàn của mẹ, còn hơn để con lớn lên mới va đập lần đầu.

Mềm với người, nhưng không bỏ rơi mình

Đây là điều khó nhất, và cũng là điều tôi tâm đắc nhất.

Tôi muốn con biết thương người, biết nhường nhịn, biết vun vén. Nhưng tôi cũng muốn con nhớ: nhường nhịn không có nghĩa là tự xóa mình. Mềm để giữ hòa khí trong nhà là tốt, nhưng mềm tới mức đánh mất bản thân thì không.

Cái ranh giới đó mong manh lắm. Thú thật, chính tôi nhiều khi còn đứng lẫn lộn ở giữa. Có hôm tôi nhịn chồng cho yên cửa yên nhà, xong nằm vắt tay lên trán tự hỏi mình nhịn vì khôn ngoan hay nhịn vì hèn. Tôi chưa có câu trả lời gọn gàng cho con. Tôi chỉ có thể cho con thấy một người mẹ vẫn đang loay hoay tìm sự cân bằng đó một cách thành thật.

Làm mẹ ở xứ người, và những điều tôi chưa làm được

Nuôi con gái ở Campuchia, xa quê Gò Công, đôi lúc tôi thấy đơn độc. Không có bà ngoại kế bên, không có hàng xóm thân quen để gửi con chạy qua chạy lại. Nhiều thứ tôi phải tự mò mẫm. Tôi có ghi lại cảm giác đó trong bài mẹ xa quê nuôi con, nếu chị nào cũng đang ở xa nhà thì có lẽ sẽ thấy mình trong đó.

Và tôi xin thành thật: tôi không phải bà mẹ hoàn hảo. Có những hôm mệt, tôi nóng giận với con, buông câu nặng rồi tối nằm hối hận. Có những lúc tôi muốn con vững vàng mà chính tôi lại run. Tôi vẫn đang tập làm chủ cơn nóng giận của mình, tập gỡ cái tôi xuống — tập song song với việc dạy con.

Nhưng tôi nghĩ, có khi chính cái không hoàn hảo đó lại dạy con được nhiều. Con thấy mẹ sai, mẹ xin lỗi, mẹ sửa. Con hiểu rằng làm người lớn không phải là không bao giờ sai, mà là biết nhận và biết sửa. Đó cũng là một kiểu vững vàng, phải không chị?

Tôi không mong con tôi sau này thành đạt rực rỡ. Tôi mong con sống an, biết tự trọng, biết thương người mà không quên thương mình. Mong con đi qua đời sống này theo kiểu chậm mà chắc, vững từ gốc rễ bên trong. Còn lại, tôi để con tự viết tiếp.

---

Nếu những dòng này chạm tới chị, tôi mời chị đăng ký nhận bài + tải bộ "7 câu nói Mềm Để Thắng" — hoàn toàn miễn phí. Để thỉnh thoảng mình lại ngồi với nhau, như hai chị em, kể nhau nghe chuyện nuôi con và chuyện giữ mình.

Đây là chia sẻ từ trải nghiệm cá nhân của tôi, mỗi người mỗi hoàn cảnh, không phải lời khuyên chuyên môn.