Chữa lành tổn thương trong hôn nhân: tha thứ không phải vì người kia

Có một buổi tối ở Campuchia, hai con đã ngủ say, tôi ngồi một mình trong căn bếp nhỏ, tay vẫn cầm cái khăn lau dở cái bàn. Lòng nặng trĩu vì một câu chồng nói hồi chiều. Câu đó, kể ra cũng chẳng to tát gì. Nhưng tôi cứ ngồi đó, lật đi lật lại nó trong đầu, càng lật càng đau, càng nghĩ càng thấy mình tủi.

Tới gần khuya tôi mới giật mình. Người ta buông một câu rồi đã ngủ ngon lành tự bao giờ, còn tôi thì thức trắng ôm cái tổn thương ấy suốt mấy tiếng đồng hồ.

Đêm đó tôi hiểu ra một điều mà bây giờ tôi muốn ngồi kể lại với chị: chữa lành tổn thương hôn nhân, trước hết, là chuyện của chính mình — không phải chuyện của người kia.

Cái tổn thương mình ôm, ai là người đau?

Sống với nhau lâu, không ai tránh được tổn thương đâu chị. Một câu nói vô tâm buột ra giữa lúc mệt. Một lần mình ngã lòng cần người đỡ mà người ta lại quay đi. Một quãng vợ chồng mỗi người một nơi, tin nhắn qua lại cụt lủn, lạnh tanh.

Tôi từng đi qua cái quãng đó. Vợ con ở quê Gò Công, chồng đi làm xa tận Campuchia, mấy mẹ con tự xoay. Cái cảm giác ôm nỗi tủi thân một mình giữa đêm, không có ai để dựa vào, tôi hiểu rõ lắm.

Nhưng chị thử ngẫm với tôi điều này. Khi mình giận, mình hờn, mình ôm khư khư cái lỗi của người kia trong lòng — thì người đang đau là ai?

Là mình. Luôn luôn là mình.

Người kia có khi đã quên béng từ lâu. Còn mình thì cứ ngồi nhấm nháp lại vết thương cũ, mỗi lần nhớ là một lần rách thêm một chút. Tôi hay ví cái đó với việc tự mình cầm dao cứa vào tay mình, rồi quay sang trách người ta sao để mình chảy máu.

Cho nên khi tôi nói "tha thứ", tôi không bảo chị phải bao dung cao thượng vì người kia xứng đáng được như thế. Tôi nói tha thứ là để chính mình được đặt con dao đó xuống.

Tha thứ không phải là nói "anh đúng"

Có một chỗ hiểu lầm khiến nhiều chị em không sao tha thứ nổi. Là vì trong đầu mình đã mặc định sẵn: tha thứ tức là công nhận người kia đúng, là mình thua, là mình dễ dãi để rồi lần sau lại lãnh đủ.

Không phải vậy đâu chị.

Tha thứ không phải là phủ nhận chuyện đã xảy ra. Cái sai vẫn cứ là cái sai, nó nằm đó, mình không xóa đi được. Tha thứ là mình thôi không để cái sai đó tiếp tục điều khiển cảm xúc của mình mỗi ngày nữa. Mình nhìn nhận: ừ, chuyện đó có thật, nó làm mình đau thật — rồi mình chọn không vác nó đi theo nữa.

Ranh giới giữa tha thứ và cam chịu

Chỗ này tôi muốn nói cho thật rõ, vì lẫn lộn nó là khổ. Tha thứ khác với cam chịu.

Cam chịu là nuốt hết vào trong, ngoài mặt giả vờ không sao, để rồi cái ấm ức cứ tích lại, lâu ngày thành bệnh trong lòng. Còn tha thứ là mình đã dám nhìn thẳng vào nỗi đau, đã gọi đúng tên nó ra, rồi chủ động buông. Một bên là trốn. Một bên là đối diện rồi mới nhẹ.

Nếu chuyện trong hôn nhân của chị là lặp đi lặp lại, là tổn thương kiểu có hệ thống, hết lần này tới lần khác, thì cái chị cần không chỉ là tha thứ. Mà còn là một ranh giới cho rõ ràng, và đôi khi là một cuộc nói chuyện thẳng thắn, dù khó tới đâu cũng phải nói. Tha thứ ở trong lòng và đặt ranh giới ở bên ngoài, hai việc đó không hề mâu thuẫn với nhau.

Nhìn tổn thương từ gốc rễ, thay vì bới lỗi

Tôi thực hành Phật pháp. Và cái khung tư duy giúp tôi nhiều nhất mỗi khi gỡ những nút thắt trong hôn nhân là nhìn về gốc rễ nhân–quả, thay vì cứ chăm chăm vào chuyện ai sai ai đúng.

Cái tối tôi kể ở đầu bài, khi chồng nói một câu làm tôi đau, phản ứng đầu tiên của tôi — như bao người thôi — là ngồi bới. Tại sao anh lại nói vậy. Anh còn thương mình không. Hay anh coi thường mình. Bới một hồi thì chỉ thấy đau thêm, chứ chẳng ra cái gì.

Nhưng nếu tôi chịu lùi lại một bước mà hỏi: cái câu đó từ đâu mà ra? Có khi hôm ấy anh đang đuối vì công việc, về tới nhà là cạn pin. Có khi đó là cách anh được nuôi dạy từ bé, quen ăn nói cộc vậy mà không biết nó sắc, nó cứa người nghe. Có khi — và cái này khó thừa nhận nhất — chính cách tôi phản ứng trước đó cũng góp một phần vào.

Nhìn từ gốc rễ không phải để bào chữa cho người kia đâu chị. Mà để mình bớt nhận hết mọi thứ về phía mình như một sự xúc phạm cá nhân. Khi mình hiểu được cái nhân nằm sau cái quả, cơn giận tự nó dịu xuống lúc nào không hay.

Đây cũng chính là phần khó nhất. Là phần buông cái tôi mà tôi từng viết — vì cái tôi nó luôn muốn mình là người đúng, người bị hại, người đáng được xin lỗi. Buông nó xuống một chút, tổn thương cũng nhẹ đi một chút.

Chữa lành là một quá trình, không phải một quyết định

Tôi không muốn nói dối chị rằng cứ quyết tha thứ một cái là xong, là sạch trơn. Không có chuyện đó đâu.

Có những vết tôi tưởng đã lành da non rồi, vậy mà một câu vô tình của chồng chạm đúng vào, nó lại nhói lên như mới. Chữa lành tổn thương hôn nhân, tôi thấy nó giống chăm một vết thương ngoài da hơn cả. Phải có thời gian. Phải kiên nhẫn. Có khi tưởng khỏi rồi lại tấy lên, rồi mới lành hẳn.

Cho nên chị đừng vội trách mình nếu hôm nay tha thứ được, mai lại thấy giận lên. Đó là chuyện thường tình. Quan trọng là cái xu hướng chung: mình có đang nhẹ dần đi không, hay càng ngày càng nặng thêm.

Khi nào nên tìm người chuyên môn

Chỗ này tôi phải nói thật lòng. Có những tổn thương quá sâu — phản bội lớn, bạo hành, hay những vết kéo dài nhiều năm khiến chị mất ngủ, không thiết ăn uống, không còn nhận ra chính mình nữa — thì mấy lời tâm sự kiểu chị em như tôi đây là không đủ đâu.

Lúc đó, đi gặp một chuyên gia tâm lý hay một nhà tham vấn hôn nhân không phải là yếu đuối. Đó là khôn ngoan. Giống như đau bụng dữ thì phải đi bác sĩ, chứ không thể cứ ở nhà uống nước gừng cho qua. Tôi chỉ là người chị đi trước ngồi kể chuyện của mình, tôi không phải bác sĩ tâm lý, và tôi không muốn chị tự gồng một mình với cái đã vượt quá sức.

Biết lúc nào cần đưa tay ra nhờ giúp — đó cũng là một cách thương lấy chính mình.

Tha thứ để mình được an

Có một điều tôi thấm dần theo năm tháng. Là mình không thể vừa ôm hận vừa an trong lòng được. Hai cái đó không bao giờ ở chung một chỗ.

Mỗi lần tôi chọn buông một nỗi giận với chồng, tôi không làm vậy vì cân nhắc xem anh có xứng đáng hay không. Tôi làm vì tôi muốn tối nay được ngủ một giấc cho yên. Vì tôi muốn sáng mai thức dậy lòng nhẹ tênh, còn sức mà lo cơm nước cho hai con, còn cái đầu tỉnh táo mà lo việc của mình. Tôi chọn an trong tâm thay vì chọn thắng một cuộc cãi vã chỉ diễn ra trong đầu mình.

Đây cũng là một mảnh của hành trình lớn hơn mà tôi vẫn đang đi mỗi ngày: làm sao để vừa giữ được tổ ấm vừa không đánh mất chính mình. Tha thứ, với tôi, là một trong những cái "mềm" thông minh nhất. Mềm không phải để thua. Mềm để mình được nhẹ, được an, được tiếp tục sống tử tế với người mình thương — và quan trọng hơn cả, tử tế với chính mình.

Con dao mình cầm bấy lâu nay đó, chị đặt nó xuống đi. Người được nhẹ nhõm đầu tiên, là mình.

---

Nếu mấy dòng này có chạm tới chị, tôi mời chị đăng ký nhận bài + tải bộ 7 câu nói Mềm Để Thắng — để thỉnh thoảng mình lại có dịp ngồi xuống tâm sự với nhau như hôm nay, và chị có sẵn vài câu nói mềm mại để dùng những lúc lòng còn ngổn ngang.

Đây là chia sẻ từ trải nghiệm cá nhân, mỗi người mỗi hoàn cảnh, không phải lời khuyên chuyên môn.